Hái lộc đầu năm: Lợi bất cập hại
Người Việt có tục (còn gọi là phong tục hay không thì phải xét) hái lộc từ ngàn xưa. Vào thời điểm sau khi giao thừa, người ta thường đi chùa hái một cành lộc nhỏ (thường là cành đa hay cành si) với ý nghĩa tượng trưng là mang lộc chồi, mang sự sinh sôi nảy nở về nhà.
Cành lộc sau đó sẽ được để trên bàn thờ trong những ngày tết. Vào thời xưa, khi dân cư còn thưa thớt, vườn chùa còn rộng rãi thì tục này không ảnh hưởng đến "hòa bình thế giới" nhiều lắm. Nhưng đi cùng với thời đại thì dân số ngày càng đông đúc, diện tích các đền chùa ngày càng bị thu hẹp và cây cối trong chùa cũng thưa thớt theo, đặc biệt trong các thành phố, thì chuyện hái lộc đã trở thành một tệ nạn.Nhà chùa và lộc xanh "kêu cứu"
Nếu mỗi cây trồng tại Việt Nam có một linh hồn và được "may mắn" trồng ở thành phố thì có lẽ thời điểm mà chúng sợ nhất là đêm giao thừa. Thời điểm đó, chúng có thể bị những con người "quần áo tinh tươm, nét mặt hân hoan" tấn công trở thành "tàn tật".Khi ra về mỗi người đều muốn hái ít cành lộc để lấy hên cho cả năm, nên mỗi người đều muốn hái cho mình 1 "cành lộc biếc" . Tệ hơn, một số người với quan niệm thực dụng rằng hái nhiều mới được lộc nhiều, mới chứng tỏ mình hơn người ta, "mạnh dạn" bứt hết nguyên cành lộc lớn của chùa đem về, không chỉ cho riêng mình mà còn để... tặng bạn bè, người yêu! Họ cho rằng cứ hái nhiều vậy để người khác khỏi hái lộc được, để "bao nhiêu lộc thiên hạ sẽ vào ta hết" (?!)
Mấy năm trước, các cây cảnh trong nhiều chùa bị nạn hái lộc làm tan hoang sau giao thừa. Để tự cứu mình, các chùa phải thường xuyên nhắc nhở và cử người trông coi, bảo vệ cây nhưng chỉ cần hở ra là bị một số người nhanh tay vặt sạch mầm xanh ngay.
Khi cây trong chùa không đáp ứng nổi lòng tham của người hái lộc thì cây xanh công cộng trở thành mục tiêu bị tấn công. Có nhiều bạn trẻ hái lộc không kén chọn mà cứ cây nào thuận tay ngoài đường dù là me hay phượng cũng hái bẻ hết, nhiều khi hái xong rồi vứt bỏ. Đáng buồn hơn, có không ít kẻ mượn gió bẻ măng trộm luôn cây cảnh của công viên với ý nghĩ rước cây lộc về nhà. Nhưng nếu xét lại, đầu năm họ không làm được việc gì tốt lành mà lại hành động như phường đạo chích.
Hủ tục cần loại bỏ
Nắm bắt tâm lý hái lộc đầu năm nên nhiều người đã bán các cây lộc ở ngoài cổng chùa như cây sống đời, mía... với giá khá rẻ. Tuy nhiên, nhiều người vẫn không thích mua cây lộc mà cứ phải tự tay hái những cành lộc trên cây, vì theo họ, đó mới là "lộc thật sự".Xét về mặt khoa học, hái lộc có lẽ chẳng giúp gì cho việc ăn nên làm ra của người ta trong năm. Nhưng có một điều chắc chắn là hành động bẻ cây hái lộc sẽ góp phần làm hư hỏng cây xanh, lá phổi quan trọng trong các thành phố vốn đầy khói bụi. Và việc phá cây hái lộc còn khiến bạn tự làm xấu mình trong mắt mọi người. Du khách nước ngoài sẽ nghĩ gì về người Việt Nam khi họ thấy chúng ta đua nhau "phá cây" trong thời khắc giao hòa thiêng liêng giữa năm cũ và năm mới, lẽ nào chúng ta muốn một năm mới bắt đầu với những cây canh của thành phố chúng ta ở trạng thái bị vặt trụi lá cành?
Xét về mặt tâm linh, theo quan niệm nhà Phật gieo nhân nào thì gặt quả ấy, hành động bẻ một cành lộc xanh tươi không phải là gieo đi một nhân tốt mà là một hành động phá hoại, là đã gieo một nhân xấu, hiển nhiên ta sẽ gặt một cái quả tương ứng.
Vẫn biết hái lộc là tục từ xưa của người Việt nhưng nếu nó cứ được tiến hành như một sự tàn phá thiên nhiên thì dù có là phong tục lâu đời đi chăng nữa cũng nên bỏ. Có nhiều cách để đem niềm tin về việc mang lộc về nhà trong năm mới. Thay vì hái lộc tại sao chúng ta không gieo lộc? Việc trồng cây thay cho hái lộc chẳng phải là tốt hơn hay sao?
Nhật Minh (Thanhnien Online)
Tags:
